Διάγνωση και Αξιολόγηση Σκολίωσης

Διάγνωση και Αξιολόγηση Σκολίωσης

Η Σκολίωση όπως έχει είδη προαναφερθεί είναι μια τρισδιάστατη πάθηση η οποία πρέπει να αξιολογηθεί και να αντιμετωπιστεί αναλόγως. Δεν είναι μόνο η πλάγια κλίση – μοίρες που μετράμε στην ακτινογραφία αλλά υπάρχουν πολλοί άλλοι παράγοντες που πρέπει να ελέγξουμε και να αξιολογήσουμε πριν επέμβουμε θεραπευτικά. Απαιτείται λοιπόν συνεκτίμηση του κλινικού και του ακτινολογικού ελέγχου.


Ακτινολογικοί και κλινικοί παράγοντες αξιολόγησης
:

H Γωνία Cobb είναι ο πιο διαδεδομένος τρόπος μέτρησης της πλάγιας κλίσης της σπονδυλικής στήλης και μας καθορίζει τον βαθμό της σκολίωσης σε μοίρες. Σύμφωνα με τις επιστημονικές κοινότητες SRS και SOSORT γωνίες μικρότερες των 10ο δε θεωρούνται σκολιώσεις.

Η μέτρηση της γωνίας Cobb μετριέται από την ακτινογραφία και γίνεται πάντοτε από τον εξειδικευμένο ιατρό και φυσικοθεραπευτή και είναι πολύ σημαντική τόσο στη διάγνωση της Σκολίωσης αλλά και στην αξιολόγηση της εξέλιξης της.

Γωνιά Στροφής (Angle Trunk Rotation ATR)

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας μέτρησης είναι η γωνιά Στροφής των σπονδύλων. Στη Σκολίωση δε μας ενδιαφέρει μόνο η πλάγια κλίση που έχει πάρει η Σπονδυλική στήλη αλλά και η στροφή των σπονδύλων ξεχωριστά. Η μέτρηση αυτή είναι ένας πολύ σημαντικός προγνωστικός παράγοντας για την εξέλιξη της σκολίωσης και σημαντική ένδειξη για αποφάσεις που πρέπει να παρθούν. Για το αν το παιδί χρειάζεται συστηματική Ειδική φυσικοθεραπευτική Άσκηση για αντιμετώπιση της σκολίωσης, αν χρειάζεται κηδεμόνα ή όχι , ή αν αρκεί απλή παρακολούθηση της εξέλιξης κλπ.

Η γωνία στροφής μπορεί να μετρηθεί τόσο κλινικά όσο και ακτινολογικά. Ακτινολογικά μπορεί να γίνει με τις μεθόδους Raimondi, Nash Moe και Perdriolle. Ο πιο αξιόπιστος και διαδεδομένος όμως τρόπος είναι κλινικά με το σκολιώμετρο. Η μέτρηση με το σκολιώμετρο είναι πιο εύχρηστη και μπορεί να γίνεται σε τακτικά χρονικά διαστήματα σε αντίθεση με την ακτινολογική μέτρηση όπου το παιδί δεν μπορεί να κάνει συχνές ακτινογραφίες λόγω της υψηλής ακτινοβολίας

Μέτρηση της γωνίας στροφής με τη χρήση σκολιώμετρου κατά το τεστ επίκυψής (Adam’s test)

Risser Sign (Στάδιο ανάπτυξης του παιδιού)

Η μέτρηση αυτή μας καθορίζει τη φάση οστικής ανάπτυξης που βρίσκεται το παιδί και πόση οστική ανάπτυξη του απομένει. Η μέτρηση αυτή γίνεται από την ακτινογραφία και βλέπουμε το ποσοστό οστεοποίησης που έχει η απόφυση της λαγόνιας ακρολοφίας στη λεκάνη.

Ο βαθμός Risser είναι καθοριστικός παράγοντας για την επιλογή χρήσης νάρθηκα ή όχι. Οι κατευθυντήριες γραμμές που δίνουν οι επιστημονικές κοινότητες Σκολίωσης SRS και SOSORT είναι ότι σε βαθμό Risser 0-3 όπου υπολείπεται αρκετό υπόλοιπο ανάπτυξης στο παιδί και σε σκολιώσεις άνω των 25 μοιρών επιβάλλεται η χρήση κηδεμόνα και συστηματικής Ειδικής Φυσιοθεραπευτικής Άσκησης. Αντίθετα σε Risser 4 και 5 όπου η οστική ανάπτυξη έχει σχεδόν ολοκληρωθεί ο κηδεμόνας δε φαίνεται να ωφελεί και η θεραπεία πρέπει να γίνεται μόνο με Ειδικές Φυσικοθεραπευτικές Ασκήσεις.

Ο Βαθμός μέτρησης είναι από 0-5 με τον βαθμό 0 να δηλώνει ότι δεν έχει ξεκινήσει καθόλου η οστική ανάπτυξη του παιδιού ενώ τον βαθμό 5 να δηλώνει ότι έχει ολοκληρωθεί πλήρως.

Risser 0: Δεν έχει ξεκινήσει καθόλου η οστική ανάπτυξη γι’ αυτό και δεν υπάρχουν σημάδια οστεοποίησης της λαγόνιας απόφυσης.

Risser 1: Έχει ξεκινήσει η οστική ανάπτυξη και παρατηρείται οστεοποίηση 25% της λαγόνιας απόφυσης. Συνήθως στα κοριτσάκια είναι το διάστημα που εμφανίζεται η πρώτη περίοδος.

Risser 2: Παρατηρείται οστεοποίηση 50% της λαγόνιας απόφυσης.

Risser 3: Παρατηρείται οστεοποίηση 75% της λαγόνιας απόφυσης. Σε αυτό το στάδιο η ταχύτητα ανάπτυξης του παιδιού ξεκινάει να μειώνεται αλλά απομένει ακόμη ανάπτυξη.

Risser 4: Παρατηρείται οστεοποίηση 100% της λαγόνιας απόφυσης αλλά δεν έχει ενωθεί ακόμη με τη λαγόνια ακρολοφία. Σε αυτό το στάδιο έχουμε σημαντική επιβράδυνση της ανάπτυξης του παιδιού.

Risser 5: Η λαγόνια απόφυση έχει συνοστεοποιηθεί πλήρως με τη λαγόνια ακρολοφία. Στο στάδιο αυτό τελειώνει η οστική ανάπτυξη του παιδιού.

Παράμετροι της λεκάνης

Ως γνωστό η σκολίωση δε φέρει αλλαγές μόνο στη Σπονδυλική Στήλη και τον κορμό αλλά σε ολόκληρο το σώμα, επομένως και στη λεκάνη. Η θέση της λεκάνης παίζει σημαντικό ρόλο στον καθορισμό του τύπου της σκολίωσης.

Με απλά λόγια είναι κάποιοι παράγοντες στη λεκάνη (SVA, Pl, PT, SS, T1-Tilt) που πρέπει να μετρήσουμε από την ακτινογραφία για να δούμε τη:

  • θέση της λεκάνης σε σχέση με το Οβελιαίο επίπεδο,
  • την θέση των μηριαίων κεφαλών,
  • να ελέγξουμε την προσθοπίσθια κλίση της λεκάνης σε σχέση με την οσφύ,
  • την ευθυγράμμιση της Σπονδυλικής Στήλης και
  • γενικότερα για να ελέγξουμε τη σχέση της Σπονδυλικής Στήλης και λεκάνης.

Pelvic incident (Pl): 40ο-65ο
Pelvic tilt (PT): 10ο-25ο
Sacral slope (SS): 30ο-50ο
Pl= PT=SS

Κλίμακα TRACE (Αξιολόγηση ασσυμετριών βάση της κλινικής εικόνας ασθενή)

Ο γιατρός και ο φυσικοθεραπευτής αξιολογούν κλινικά τον ασθενή, παρατηρούν και σημειώνουν τυχόν ασυμμετρίες που μπορεί να υπάρχουν στο σώμα. Ασυμμετρίες μπορούν να υπάρχουν στους ώμους, στις ωμοπλάτες, στον θώρακα – πλευρές και στη μέση.

Ασυμμετρίες Ώμων

(Σκορ 0-3)

Ο ένας ώμος μπορεί να βρίσκεται πιο ψηλά από τον άλλο.

0: Πλήρης Συμμετρία
1: Ελαφριά Ασυμμετρία
2: Μέτρια Ασυμμετρία
3: Σημαντική Ασυμμετρία

Ασυμμετρίες Ωμοπλατών

(Σκορ 0-2)

0: Πλήρης Συμμετρία
1: Ελαφριά Ασυμμετρία
2: Μέτρια Ασυμμετρία

Ασυμμετρίες Μέσης

(Σκορ 0-4)

0: Πλήρης Συμμετρία της μέσης

1: Ελαφριά Ασυμμετρία της μέσης με πολύ μικρή μετατόπιση της λεκάνης δεξιά ή αριστερά

2: Ήπια Ασυμμετρία και μετατόπιση της λεκάνης

3: Μέτρια Ασυμμετρία μέσης με σημαντική μετατόπιση της λεκάνης δεξιά ή αριστερά

4: Σημαντική ασυμμετρία της μέσης με πλήρης μετατόπιση λεκάνης δεξιά ή αριστερά

Ερωτηματολόγια

Ένα άλλο είδος αξιολόγησης γίνεται με κάποια ερωτηματολόγια όπου ο ασθενής καλείται να αξιολογήσει τον εαυτό του. Υπάρχουν διαφόρων ειδών ερωτηματολόγια όπως Ερωτηματολόγιο SRS-22, TAPS (Trunk Appearance Perception Scale), Brace questionnaire . Μέσω των ερωτηματολογίων λοιπόν ο ασθενής αναφέρει διάφορες ασυμμετρίες που έχει παρατηρήσει στο σώμα του.